Lênin giai đoạn 1893–1907

Vì sao cần nhớ giai đoạn này

Hãy hình dung một người trẻ ở Nga cuối thế kỷ XIX. Chủ nghĩa Mác vừa được truyền vào nước Nga từ những năm 80, nhưng nhiều người vẫn tin rằng nông dân Nga có thể đi thẳng tới chủ nghĩa xã hội qua công xã nông thôn, không cần đi qua chủ nghĩa tư bản. Lênin phải làm ba việc gần như cùng lúc: giữ cho triết học Mác không bị bóp méo, xây một đảng mác-xít thật sự, và vạch đường cho cách mạng. Khi nhìn giai đoạn này như ba vấn đề phải giải quyết, bạn sẽ nhớ được tác phẩm nào ra đời để trả lời vấn đề nào, thay vì chỉ học thuộc năm.

flowchart LR
  A["1893: tuyên truyền chủ nghĩa Mác"] --> B["1894: phê phán phái dân túy"]
  B --> C["1897: Chúng ta từ bỏ di sản nào?"]
  C --> D["1902: Làm gì? xây đảng"]
  D --> E["1905: Hai sách lược, cách mạng dân chủ tư sản"]

Nhiệm vụ 1: bảo vệ và phát triển triết học Mác

Phái dân túy cho rằng lịch sử Nga có thể rẽ tắt. Lênin chứng minh điều ngược lại: xã hội vận động theo quy luật kinh tế và các hình thái kinh tế - xã hội nối tiếp nhau. Có thể hình dung như leo cầu thang: không ai nhảy qua một bậc mà không đặt chân lên nó. Ẩn dụ này chỉ đúng ở chỗ nói về trật tự của các bước, còn thực tế lịch sử phức tạp hơn nhiều.

Trong tác phẩm “Nội dung kinh tế của chủ nghĩa dân tuý và sự phê phán trong cuốn sách của ông Xtơruvê về nội dung đó” (1894), Lênin đấu tranh với duy tâm và phương pháp siêu hình của phái dân túy. Qua đó ông bảo vệ và phát triển phép biện chứng duy vật, làm phong phú lý luận hình thái kinh tế - xã hội của chủ nghĩa duy vật lịch sử.

Nhiệm vụ 2: xây dựng đảng mác-xít

Đây là việc cần một tổ chức, không chỉ cần lý luận. Năm 1902, trong “Làm gì?”, Lênin lập luận rằng phong trào công nhân tự phát không tự đi tới lý luận cách mạng; lý luận phải được đưa vào từ bên ngoài bởi một đội tiên phong có tổ chức chặt chẽ. Đó là lý do ông đề cao kiểu đảng chặt chẽ, kỷ luật cao.

Lênin cũng làm việc thực tế: ông tham gia lập ra tờ báo Tia lửa (Iskra) năm 1900 để nối các nhóm công nhân rải rác lại với nhau.

Nhiệm vụ 3: chuẩn bị cách mạng dân chủ tư sản

Chuẩn bị cách mạng giống như luyện tập trước trận đấu: phải biết đối thủ là ai, lực lượng nào đứng về phía mình, và đánh theo cách nào. Trong “Hai sách lược của Đảng dân chủ - xã hội trong cách mạng dân chủ” (1905), Lênin phát triển học thuyết của Mác về cách mạng xã hội chủ nghĩa và nêu đặc điểm, động lực, triển vọng của cách mạng dân chủ tư sản trong thời đại đế quốc chủ nghĩa. Ông nhấn mạnh vai trò quyết định của đấu tranh chính trị.

Bảng tổng hợp để ôn

Tự kiểm tra

Nguồn

• CQGTHMLN - CHƯƠNG 1 - 2 .pptx, trang 18-19

• Iskra 12-1900.jpg, Ảnh: Lenin, Public domain, Wikimedia Commons

• Lenin-circa-1887.jpg, Ảnh: Unknown author Unknown author, Public domain, Wikimedia Commons